Chứng hoàng đản đã được các nhà y học cổ cả phương Đông lẫn phương Tây ghi nhận. Hippocrate (thế kỷ thứ V trưổc Công nguyên) đã nhận thấy cố những vụ dịch vàng đa, nguyên nhân của nó sau này ngưòi ta mới được biết là do viêm gan. Các sách y học cổ xưa cua phưởng Đông vớỉ nhiều danh y và các trường phái học thuật đã nói đến chứng hoàng đản. ở Việt Nam, Tuệ Tĩnh (thế kỷ thứ XIV) và Lê Hữu Trác (thế kỷ thứ XVIII) đã đưa ra các bài thuốc chữa hoàng đản bằng cây cỏ Việt Nam.

Ngày nay, dưối ánh sáng của y học hiện đại vói các nghiên cứu thực nghiệm kết hợp với các phương tiện hiện dại, hoàng đản là một chứng tàng bilirubin trong máu có nhiều nguyên nhân khác nhau.

Cơ chế hoàng đản theo y học hiện đại

Đại cương

Sự tích luỹ bilirubin trong máu gây nhiễm sắc tô" vàng trong huyết tương dẫn đến sự biến màu của các mô bị thấm nặng. BiỊirubin huyết thanh được tích luỹ lại khi quá trình sản xuất chất này từ hem vượt quá sự chuyển hoá và bài tiết của nó. Sự mất cân bằng giữa sản xuất và thanh thải do giải phóng quá thừa các tiền chất của bilirubin vào máu hoặc do các quá trình sinh lí thu nhận, chuyển hoá hay bài tiết chất chuyên hoá này của gan suy giảm [49], [54].

Trên lâm sàng, tăng bilirubin huyết thể hiện hoàng đản (jaundice hay icterus), tức là nhiễm sắc tô" vàng ỏ da và củng mạc. Thưòng có thể phát hiện hoàng đản khi bilirubin huyết thanh vượt quá 34 đến 43 [xmol/L (2,0 đến 2,5 mg/dL) hoặc cao hơn gấp đôi giới hạn trên của mức bình thường [54].

a. Các nguồn gốc của bilirubin huyết thanh:
Bilirubin là sản phẩm cuối cùng của hem, có nguồn gốc từ hemoglobin và từ myoglobin và rất nhiều enzyme hô hấp [14], [Ố5], [80], [81]. Khoảng 35g hemoglobiri bị phán huỷ mỗi ngày và 300 mgbilirubin được hinh thấnh [68].

Nồng độ bình thưòng củạ bilirubin trong huyết thanh là trong khoảng 5 đến 17 íTmol/L (0.3 đến 1.0 mg/dL). Hơn 90% bilirubin huyết thanh của người bình thường ĩầ ỏ dạng không kết hợp, không phân cực, tuần hoàn như một phức hợp gắn albumin, tan trong lipid. Phần còn lại thì kết hợp vối một nhóm có phân cực (chủ yếu là glucurọnịcX Ịàm.qho nó tan được trong nưốc và do đó có thể được lọe và bài tiết qua thận.

Gần 80% bilirubin trong tuần hoàn là dẫn chất từ các tế bào hồng cầu già. Nó được tạo ra do Sự phân hụỷ hàng ngày của hemoglobin của các hồng cầu già sau 120 ngày sông. Quá trình sản sinh này xậy ra trọng cạc tê bào lưới nội mô, chủ yếu trong lách (Sơ đồ trong hình 24)

Đọc thêm tại:

• http://dieutrigan.blogspot.com/
• http://dieutrigan.blogspot.com/2014/09/ca-gai-leo-cay-cho-e-va-benh-gan.html
• http://dieutrigan.blogspot.com/2014/09/chung-hoang-theo-y-hoc-hien-ai-va-y-hoc_4.html