Ở nước ngoài:

Nguyên nhân gây bệnh của hoàng đản, sách Nội kinh; cho rằng ngoại nhân chủ yếu có thử, thấp, nhiệt,... nội nhân dẫn đến hoang đản do bản thân tạng phủ bị bệnh hoặc do io buồn lâu nghịch lên mà thành.

Đời Hán (năm: 206TCN - 202), Trương Trọng cẳnh đã căn cứ vào lý luận và lâm sàng để phân thành dương hoàng và âm hoàng. Sách Kim quỹ yếu lược phân ra 5 loại: hoàng đản, cốc đản, tửu đản, nữ lao đản, hắc đản. [30], [86]. Đối VỔ1 điều trị hoàng đạn, ^ ra các phương pháp điều tri: thanh nhiêt trừ thấp, tie n 1- ông phủ, thanh tiết thực nhiệt, đạm thẩm lợi niệu, giải biểu thanh lý, hoà giải, kiện tỷ ích thận ;và còn nêu: chữa bệnh vàng da chủ yếu phải lợi tiểu tiện vì tiểu tiện thông lợi thì thấp sẽ được trừ. Một sô' bài thuốc đươc tạo ra: Nhân trần cao thang, Chi tử bá bì thang, Chi tỏ đài hoàng thang, Đại hoàng tiêu thạch thang, Nhân trần ngũ linh tán, Ma hoàng liên kiều xích tiểu đậu thang, Sài hồ thang, Tiểu kiến trung thang, Tiêu thạch phàn thạch tán,,., đến nay vẫn thưòng dùng trận lâm sàng điều trị hoàng đản.

Đòi Tuỳ (năm: 581-618), Đưòng (năm: 618-907), Tống (năm: 960-1279): sách Chư bệnh nguyên hậu luận, Thiên kim dực phương và Ngoại đài mật yếu đã nêu nguýên nhân của bệnh: tà gây nên hoàng đản đó là phong thấp, khí thuỷ đình ẩm kết tụ nhiệt độc xâm phạm, bệnh có tính lưu hành và truyền nhiễm. Đời Tống, sách Thánh tế tổng lục đầu tiên đưa ra thuyết can đồm bị tổn thương có ean hoàng và đỏm hoàng, đó là căn cứ cơ bản để các nhà y học sạu này sáng lập nên học thuyết yề cơ chế bệnh sinh của hoàng đản do can đồm tỳ vị mất điều hoà; có miêu tả kỹ các chứng trạng của 36 hoàng [82], và ghi được 38 bài thuốc. Đòi Tuy, Sào Nguyên Phương có ghi về cấp hoàng vối tính chất cấp, nặng vạ rất nguy hiểm đen sinh mệnh; ngoài ra còn nêu các chứng kèm thẹo.

Chọn lựa các vị thuốc có sự phát triển như: các thuốc thanh nhiệt lợi thấp thoái hoàng đã không hạn chế ỏ nhân trần, đại hoàng, chi tử, hoàng bá; mà tăng thêm thanh nhiệt lợi đỏm như: các loại dịch mật lợn, mật bò; tăng thêm các thuốc thanh nhiệt giải độc như: hoàng liên, họàng cầm, long đồm thảo, đại thanh diệp,... Loại thuốc lý khí hoạt huyết được ứmg dụng rộng rãi. Phương không chỉ khu tà mà còn có phù chính khu tà, điều này thể hiện thời đó rất coi trọng biện chứng luận trị.

Đời Nguyên (năm: 1280*1368), Minh (năm: 1368-1644). Trưđng Cảnh Nhạc chỉ ra: “Chứng dưdng hoàng do thấp nhiều thành nhiệt, nhiệt tắc sinh hoàng, lúc này gọi là chứng thấp nhiệt., ”, pháp điều trị: “Thanh hoả tà, lợi tiểu tiện”; “Chứng âm hoàng không hoàn toàn do thấp nhiệt mà chủ yếu do khí huyết suy...”, chủ trương “không thể lấy hoàng là chính để chuyên dùng thanh nhiệt, mà nên điều bổ hư của tâm thận tỳ để bồi bổ khí huyết”, và đã đưa ra nhiều loại phương tễ có hiệu quả. Trương cảnh iSlhạc lá người đầu tiên miêu tả một cách chính xác mốỉ quan hệ mật thiết giữa hoàng đản và đỗm phủ”. Về dùng thuốc, trị thấp đã không hạn chế ở lợi thấp thẩm thấp mà thưồng dùng: thương truật, hoắc hương, thảo đậu khấu, bạch đậu khấn, sa nhân... mỏ ra con đường phương hương hoá thấp.

Đời Thanh (năm: 1644-1911): chủ yếu lấy can đỗm luận trị làm pháp điều trị hoàng đản.

Đọc thêm tại: http://dieutrigan.blogspot.com/2014/09/su-phat-trien-hoang-trong-lich-su-p2.html