Hai phương trên lấy nhân trần làm chủ dược, nhân trần khổ tiết hạ giáng, chuyên thanh lợi thấp nhiệt là thuốc chủ yếu điều trị hoàng đản. Phương đầu phối với chi tử, đại hoàng để thanh nhiệt tả hạ; bồ công anh, biển súc, phục linh, sinh cam thảo để thanh nhiệt lợi thuỷ giải độc; xích thược, uất kim để thanh nhiệt lương huyết lợi đồm thoái hoàng. Phương sau hợp với phục linh, trư linh, thương truật để hoá khí lợi thấp; dùng hoàng liên, bán hạ, hậu phác để thanh nhiệt táo thấp; thạch xương bồ để phương hương hoá trọc; xích thược để tẩn tà hành huyết.

Gia giảm: Nhiệt nặng hơn thấp gặp phát nhiệt miệng khát gia tri mẫu, hoàng cầm, sinh thạch cao, lô căn. Nôn nghịch nặng gia: hoàng liên, trúc nhự, bụng chướng đầy gia chỉ thưc, hậu phác. Thấp nặng hơn nhiệt gặp phát nhiệt không nhiều gia: hoàng cầm, trúc diệp; nôn nặng gia: hoắc hương; bụng chưống gia: binh lang, chỉ thực, miệng dính tức ngực gia: trạch lan, hạnh nhân; đại tiện nát loãng gia kích đại hoàng, mộc hương. Nhiệt nặng kiêm biểu chứng dùng Cam lộ tiêu độc đơn. Thấp nặng kiêm biểu chứng dùng Tam nhân thang, kiêm tổn thương khí âm gia thái tử sâm, mạch môn đông, sinh địa hoàng; hoàng đản tiêu chậm có thể tăng lượng xích thược kèm theo gia hương phụ, biển súc, bạch mao căn.

Chú ý:

Thanh nhiệt trừ thấp nên triệt để, nhưng không nên quá độ làm tổn thương tỳ dương. Thấp nhiệt cơ bản thanh trừ, để kiện tỳ là chính, phôi hợp lấy hoá thấp sơ lợi. Thấp nhiệt toàn bộ được thanh trừ, lấy kiện tỳ hoà vị bổ thận để củng cô hiệu quả. Chứng này dùng nhân trần để thanh hoá thấp nhiệt, lượng dùng nói chung 30-60g, cho sau khi đã đun các vị thuốc khác trước để bảo tồn hiệu quả của thuốc.

Phương pháp dùng đại hoàng: đại tiện bí nên dùng sống cho sau khi đun; đại tiện nát không thông sướng nên chế dùng, lượng dùng 10-20g. Gặp bệnh tình tăng giảm lấy phủ thông nhiệt tiết là độ, nghiêm cấm dùng tả hạ kéo dài để tránh tổn thương tỳ vị.

Xích thược: công năng hoạt huyết thoái hoàng, bất luận nhiệt nặng hơn thấp hay thấp nặng hơn nhiệt đều nên dùng, liều lương nói chung 15-30g, hoàng đản nặng có thể dùng đến 60g.

Chứng này đến giai đoạn khỏi thường đã qua thời kỳ tỳ hư thấp trệ hoặc can tỳ lưỡng hư, vì thế có thể dùng Hương sa luc quân thang, Tứ vật thang, lúc này cấm dùng các thuốc khổ hàn thanh nhiệt.


Đọc thêm tại:

• http://dieutrigan.blogspot.com/2014/09/bien-chung-va-tri-lieu-benh-hoang-p3.html
• http://dieutrigan.blogspot.com/
• http://dieutrigan.blogspot.com/2014/09/ca-gai-leo-cay-cho-e-va-benh-gan.html